साहित्य

गाउँ छोडेको दिन

-फूलमान बल  मैले गाउँ छोडेको दिन चराहरुले गीत गाउने छन् यो तोरीबारी, यो अम्रिसोघारी, यो गोरेटो, यो चौतारो, सब–सब हुनेछन अंध्यारो र, भन्नेछन– ए परदेशी, जाने नै भए, लैजाऊ – तिमीले गोरेटोमा बनाएका पद्छापहरु लैजाऊ – तिमीले सुनाएका साँझभरीको सेलो लैजाऊ – तिमीले अँगेनामा आगो फुक्दा निस्केको त्यो...

अहँ मलाई पटक्कै मन छैन  तिम्रो सहरमा बस्न  मन छदैछैन  कति 

        साधना गाेले तामाङ बसाइँसराइ  अहँ मलाई पटक्कै मन छैन  तिम्रो सहरमा बस्न  मन छदैछैन  कति  पनि छैन तिम्रो दुर्गन्धित  शहरमा बस्न त्यसैले बसाई सरिहाल्छु  कोठा सरिहाल्छु ।  पर पारीपट्टी भितामा  हिउ नै हिउको थुप्रोमा  चौरी र हिउफूलहरु  फुलेको बस्तिमा  लालिगुराँस र बिर्सिङ म्हेन्दो  हरुफुलेको बस्तिमा  खै...

कि तो छैन कि मो छैन !!

गाेले केअार चालिसेली हो, तेरो नजरमा- अबुझ हुँला म । मूर्ख हुँला म । अपराधी पनि हुँला म ।। सक्छस् ? सुन्ने क्षमता छ तँसँग ? तैँले, ममाथि लगाएको आरोपको प्रतिवादमा उर्लिएका शाब्दिक प्रहार सहन सक्छस् ?? हो, म गरीब छु हो, म पछि...

मैले बोल्द गाई खाने भाषा के तिम्रो पुर्खाले गाई खाएको थिएन ?

ङेमा थाङपाल  के हो धर्म ? धर्म कहाँ छ ? धर्मको राज्य ? कसले चलाएको छ ? राज्यका आफ्नै धर्म भएको संसारको कुन देशमा छ ? आज सोध्न मन लाग्छ ? मलाई लाग्छ । भाषा धर्म र जात,  नवा जात शिशु  जन्मादै...

ओई चुच्ची बाहुनी,किन तिम्रो नाक त्यसरी चुच्चो ? किन मेरो नाक यस्तरी थेप्चो ??

मिसन- ह्रुर्इगी फो ल चुच्चो न चुच्चो नाक भएकी ओई चुच्ची बाहुनी ! थेप्चे न थेप्चे नाक भएको यो थेप्चेतिर एकपटक हेरन होई । केही बोल्न खोज्दैछु- केही त सुनन होई !! किन तिम्रो नाक त्यसरी चुच्चो ? किन मेरो नाक यस्तरी...

आवाज विहीनहरुको आवाज नाम्सादिम

-कृष्णकुमार लामा तामाङ समीक्ष पृष्ठभूमि सञ्चार सदैव शक्तिको पछाडि दौडन्छ । यो सञ्चारको स्वभाव पनि हो । शक्तिलाई पछ्याएन भने शायद संचारले पनि महत्व पाउँदैन । त्यो महत्व फेरी शक्तिले पनि पाउँदैन । यसैले त...

अलुम् तेःमे ब्लाेताेला  व्हाराला उस्युप् थाःताेला ।

तक धुई ह्रप्बा चु डाम्पा पेङ्दाेर्जेसे स्हेङ्बासे । तङ्की तङ्सार डल्तासी  अम्बुला घेरारी छेङ्बासे । ख्वारारा दिङ्सी दाेखजी  ह्याङ् तामाङला ल्हाेछार ठिम् । पपपाेप तासी ग्ला गिरी दङ्पाे ह्रन्तेन् तेन्पा टिम् । अलुम् तेःमे ब्लाेताेला  व्हाराला उस्युप् थाःताेला । व्हारारी राेःबा म्लाङ् माेठे पाेकाेरी युसी...

रानीदहमा तैरिरहेको रेन्जेन दोर्जेको टाउको

चुनौती  रानीदहमा तैरिरहेको रेन्जेन दोर्जेको टाउको बोकेर २ सय ५४ वर्षपछि आज म याम्बुको सडकमा उभिएको छु ए पृथ्वीनारायण ! आज कहाँ लुकेर दिँदैछौ उपदेश ? आऊ सडकमा आऊ अन्तिम छिनोफानो गरौं म मासिन्या मतवाली गौ हत्याको आरोपमा बेकसुर टुँडिखेलमा काटिएको मेरो बाजेको टाउको बोकेर तिम्रो शालिकअघि ठिङ्ग...

गाडीको स्टेरिङघुमाउँदै कवि : लालबहादुर तामाङ

लेखन दैवी शक्ति या ईश्वरप्रदत्त गुण हो । संसारमा नामी र दामी कहलिएका कुनै पनि लेखकहरुले लेखक बन्नका लागि तालिम या औपचारिक शिक्षा लिन स्कुल या क्याम्पस गएका छैनन् । जानु पनि पर्दैन ।...

तामाङ साहित्यको चुनौती र सम्भावना

अमृत याेञ्जन तामाङ स्थितिः  तामाङ भाषामा लेखिएको साहित्य नै "तामाङ साहित्य" हो भन्ने परिभाषा छ। यस परिभाषामा विषयवस्तु जे भएता पनि तामाङ भाषामा लेखिएको हुनु पर्छ भन्ने आग्रह गरिएको छ। यस परिभाषालाई बोक्ने गरी हालसम्म करिव...