इतिहास

बुद्धको कथा भाग ३

बालक सिद्धार्थ आठ वर्षका हुँदा राजा शुद्धोधनले अनेक विद्यामा पारङ्गगत गुरुहरु दरवारमा लगाई राजकुमारलाई पढ्ने लेख्ने तथा गणित इत्यादि सिकाउन लगाउनुभयो ।  अनेक विद्याहरुमा निपुण गुरुहरुको निर्देशनमा बसेर सिद्धार्थ राजकुमार धेरै विद्यामा छिट्टै पारङ्गगत हुनुभयो...

बुद्धको कथा भाग २

राजकुमार जन्मेको पाँचदिन भयो । राजाले आफ्नो दरवारको प्रासादमा विद्वानहरुको भेला गर्न लगाउनुभयो । राजकुमारलाई नामकरण गर्नको लागि भेला भएका ती विद्वानहरुले राजकुमारलाई ‘‘सिद्धार्थ” भनी नाम राखे । ‘‘सिद्धार्थ” को अर्थ आफूले चाहेको सिद्ध (पूर्ण)...

लुकाउन खोजिएको इतिहास

– शुक्र सागर २०१५ सालमा म पाँच वर्षको थिएँ । बसाइ थियो– मामाघर नुवाकोटको थानसिङमा । दी बगैंचा भन्ने ठाउँमा मतदान हुँदै गर्दा अचानक हुलदंगा भयो। हूलमा कसैले ‘ए… ए… नाक काट्या भान्जा’ भन्दै च्याप्प...

बुद्धको कथा भाग १

आज भन्दा २६०० वर्षअगाडि हिमालय मुनिको फाँटलाई जम्बुद्विप भनिन्थ्यो । त्यहाँ अनेकन साना ठूला अधिराज्यहरु तथा गणराज्यहरु थिए । ती अधिराज्यहरुमा राजाहरु तथा गणराज्यहरुमा गणपतिहरु शासन गर्दथे ।  त्यहाँ हिमालय नजिकै राप्ती नदीको किनारामा शाक्य...

ङ्यासुर थर र तामाङ राज्य

लनम ङ्रयासुर तामाङ  काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मध्य भू-भागको डाप्जोङ अर्थात सात दाप्चामा ङेसुर थरी तामाङ राजाले राज्य चलाएको इतिहास पाईन्छ । त्यतिखेर न्हाम सिं ङेसुर नामका ब्यतिmले शासन चलाएको मौखिक इतिहास पाइन्छ । डाप्जाङ राज्यको संस्थापक...

महाकालीको पानी भारतको कब्जामा

२०५१ को मध्यावधि निर्वाचनपछि गठित नेकपा एमालेको अल्पमतको सरकार नौ महिनामै विघटन भयो । एमाले सरकार विघटनसँगै शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा नेपाली काँग्रेस, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी र नेपाल सद्भावना पार्टीको गठबन्धन सरकार बन्यो । प्रधानमन्त्री...

प्रहरी प्रमुख डीबी लामालाई यसरी दियाे यातना

सरकारी सेवाबाट अवकाश पाएको केही महिनापछि एक दिन बेलुकीपख सादा पोसाकमा प्रहरी र गुप्तचरले ठमेलस्थित मेरो पुरानो घर कम्पाउन्डवरिपरि बारम्बार चक्कर लगाएर निगरानी गरेको थाहा भयो । मैले नै चार्ज बुझाएका आइजिपी हेमबहादुर सिंह...

राज्यले हजाराैं तामाङको एकै चिहान बनाए

विक्रम सम्वत् १८५० अर्थात आजभन्दा दुई सय २३ वर्षअघि एक हजार जनसंख्या सानो कुरा होइन । त्यो बेलाको विद्रोहमा एक हजार जनाभन्दा बढि तामाङ काटिएका थिए । रणबहादुर शाहले कालु पाँडेलाई लेखेका एक पत्रमा...

लिम्बू समुदायकाे संस्कृितक सम्पदा जाेखिममा

-अर्जुनबाबु माबुहाङ लिम्बू गाउँघरमा अग्ला र लामा ढुंगाहरू गाडिएको पाइन्छ, जुन जनश्रुति अनुसार सुत्केरी महिलाले नाघेको भन्ने गरेको सुनिन्छ । तर, त्यस्तो होइन । यस्ता ढुंगाहरूसँग याक्थुङ्बा लिम्बू जातिका परम्परागत संस्कृति गाँसिएको छ । लिम्बूहरूको...

राज्यले गरेकाे विभेदका कारण भाषा लाेप हुने अबस्थामा

जीवन आले मगर काभ्रे पनौतिका कुलबहादुर भूजेलको घरमा भूजेल भाषा बोल्ने ८६ बर्षीय बृद्ध मात्र हुन् । हिजो आज आफ्नो भाषा बोल्ने मान्छे नभेटेर दोहोरो कुराकानी गर्नै नपाएकोमा ठूलो छट्पटीमा छन् । उनी भन्छन् ‘मेरो...